Dünya, Güneş Sistemi’nin ilk dönemlerinde büyük ölçüde erimiş kayalardan oluşan sıcak ve yumuşak bir gezegendi. Yüz milyonlarca yıl içinde bu malzemenin bazı bölümleri kalınlaşarak günümüzdeki kıtaların temelini oluşturan ilk kararlı kara parçalarına dönüştü.
Bu sürecin genellikle Dünya’nın iç yapısındaki hareketler, volkanizma ve levha tektoniğiyle gerçekleştiği düşünülüyor. Ancak Curtin Üniversitesi’nden jeolog Chris Kirkland liderliğindeki ekip, kıtaların oluşumunda Samanyolu’nun da rol oynamış olabileceğini savunuyor.
GALAKTİK YOLCULUK
Güneş Sistemi, Samanyolu’nun merkezi çevresindeki bir turunu yaklaşık 250 milyon yılda tamamlıyor. Bu yolculuk sırasında galaksinin gaz ve toz bakımından daha yoğun olan sarmal kollarından da belirli aralıklarla geçiyor.
Araştırmacılara göre bu geçişler, Güneş Sistemi’nin en dışındaki Oort Bulutu’nda bulunan buzlu cisimlerin yörüngelerini bozmuş olabilir. Yerlerinden kopan bazı gök cisimleri iç Güneş Sistemi’ne yönelerek Dünya’ya çarpan uzun dönemli kuyruklu yıldızlara dönüşmüş olabilir.
Bilim insanları, bu büyük çarpışmaların genç Dünya’nın kabuğunu eriterek ve yeniden şekillendirerek ilk kıtaların çekirdeklerini meydana getirmiş olabileceğini düşünüyor.
ZİRKONLARDAKİ İZLER
Dünya’nın ilk dönemlerine ait kayaların büyük bölümü erozyon ve tektonik hareketlerle yok oldu. Ancak zirkon adı verilen son derece dayanıklı kristaller, milyarlarca yıl boyunca varlığını koruyabiliyor.
Zirkonların içindeki hafniyum ve oksijen izotopları, kristallerin oluştuğu dönemin kimyasal koşulları hakkında bilgi veriyor. Araştırmacılar, dünya genelindeki 11 eski kıta çekirdeğinden elde edilen zirkon kayıtlarını inceledi.
Birbirinden çok uzaktaki bölgelerde benzer zamanlarda kıtasal kabuk oluşumunun hızlandığını belirleyen ekip, bu dönemlerin Güneş Sistemi’nin Samanyolu’nun sarmal kollarından geçtiği tahmin edilen tarihlerle örtüştüğünü açıkladı.
Benzer dönemlerde Dünya ve Ay’daki gök cismi çarpışmalarının da arttığına dair işaretler bulunduğu belirtildi.
KANITLANMIŞ DEĞİL
Araştırmacılar, bulguların galaktik geçişlerle kıtaların oluşumu arasında kesin bir bağlantı kurmadığını vurguluyor. Samanyolu içindeki hareketlerin milyarlarca yıl geriye dönük olarak hesaplanması büyük belirsizlikler içeriyor.
Ayrıca zirkonlardaki değişimler, manto hareketleri, volkanik yükselmeler, kıta çarpışmaları veya levha tektoniği gibi Dünya’ya ait süreçlerle de açıklanabilir.
Bilim insanlarına göre hipotezin güçlenmesi için aynı dönemsel izlerin Ay ve Mars’taki kaya kayıtlarında da bulunması gerekiyor. Böyle bir bulgu, Dünya’nın jeolojik tarihinin yalnızca gezegenin iç dinamiklerinden değil, Güneş Sistemi’nin galaksi içindeki yolculuğundan da etkilenmiş olabileceğini gösterebilir.
